Specialisaties

Behandeling van kinderen is in een aantal opzichten wezenlijk anders dan behandeling van volwassenen. De problematiek van kinderen hangt nauw samen met hun ontwikkelingsfase en dit veronderstelt specifieke deskundigheid bij de behandelaar ten aanzien van de ontwikkelingspsychologie. De behandeling van een kind van vijf jaar is wezenlijk anders dan die van een kind van 10 jaar en deze is weer heel anders dan die van een 14-jarige. Bij kinderen is het vaak belangrijk onderzoek te doen naar intelligentie, leerprestaties en oorzaken van achterstanden hierin, neuropsychologische problemen bijvoorbeeld op het vlak van geheugen en concentratie, persoonlijkheid en emotionele beleving. Bij volwassenen zal het minder vaak voorkomen dat hiernaar uitvoerig onderzoek gedaan wordt. Kinderen hebben ouders. Deze ouders spelen een wezenlijke en fundamentele rol in hun leven en dus ook in de behandeling. Het is dan ook belangrijk dat deze betrokken worden in de behandeling van hun kind. Niet alleen wordt uitleg gegeven over het ontwikkelingsproces van een kind maar ook krijgen de ouders adviezen over hoe om te gaan met hun kind in deze fase van zijn leven. Tot slot spelen bij kinderen problemen, die men minder vaak tegenkomt bij volwassenen, zoals problemen met het leren (denk aan dyslexie, problemen met begrijpend lezen), problemen met de aandachtsconcentratie (denk aan ADHD en ADD), problemen in de contactname (denk aan autistische stoornissen) enzovoort. Angsten en depressiviteit komen ook voor bij kinderen maar zien er soms wat anders uit dan bij volwassenen. Kinderen verdragen vaak niet goed om geconfronteerd te worden met wat er niet goed gaat. Daarom zal men bij kinderen er vaak voor kiezen om gebruik te maken van zogenaamde oplossingsgerichte behandelvormen als Kid Skills en Mission Possible. Soms zijn kinderen niet in staat om woorden te vinden bij wat ze voelen en ervaren. Dan moet men soms gebruik maken van zogenaamde niet-verbale psychotherapie zoals bijvoorbeeld spelpsychotherapie.

Moderne onderzoeken hebben aangetoond dat bij de behandeling van angsten, somberheid, burn out en vele andere klachten cognitieve gedragstherapie de eerste keus is. Bij deze behandelvorm wordt gekeken naar factoren die de klachten in stand houden. Hoe je aankijkt tegen jezelf, anderen, je eigen klachten krijgt hierin bijzondere aandacht. in deze behandelvorm leer je anders te gaan denken. Kenmerkend is dat veel gebruik gemaakt wordt van huiswerk en husiwerkbladen. Stap voor stap leer je anders te gaan kijken naar jezelf en je gedrag. Al snel wordt begonnen met huiswerkopdrachten. Cognitieve gedragstherapie wordt zowel bij kinderen als volwassenen toegepast. Vaak wordt gewerkt met werkboeken.

Gedragstherapie kent binnen de psychologische behandelingsmethoden al een lange traditie. Kenmerkend is dat wordt uitgegaan van leren en dat problemen ook kunnen verdwijnen als je andere gedragingen leert of als een aangekeerde angst kan uitdoven. Bijvoorbeeld: angstige mensen zijn geneigd sommige nare situaties te vermijden omdat ze zo min mogelijk willen worden blootgesteld aan hun  angst. Door het vermijden zakt de spanning. Op langere termijn zal de angst door het vermijden eerder toenemen. Door zorgvuldig gedoseerd moeilijke situaties juist op te zoeken zal de angst verminderen. Gedragstherapie is echt een doe-therapie. Vaak zal de therapeut ook willen veranderen hoe je denkt en hoe je tegen moeilijke zaken aankijkt. Als dit centraal komt staan spreekt men van cognitieve gedragstherapie. 

Gedragstherapie wordt vaak ingezet bij de behandeling van angst- en dwangklachten, verder bij het aanleren van sociale vaardigheden en het omgaan met stress. Veel mensen onderhouden hun klachten door vermijdingsgedrag. Door minder te vermijden en te oefenen met beetje bij beetje kun je je symptomen onder controle krijgen. Bij gedragstherapie wordt dan ook veel gewerkt met huiswerkopdrachten.   

De Cogmed-training wordt zowel voor volwassenen als voor kinderen aangeboden. Het is een geprotocolleerde en gestandaardiseerde training voor verbeteren van het werkgeheugen. Dit werkgeheugen speelt een belangrijke rol bij begrijpend lezen, rekenen en planning. Problemen hiermee komen voor bij dyslexie, bij ADD en ADHD, na hersenletsel, bij lichamelijke aandoeningen en na intensieve medische behandelingen. In deze training moet men gedurende 6 weken 5 keer per week 1/2 à 3/4 uur achter de computer oefeningen doen die vooral lijken op computerspelletjes.

De Cogmed-training is een van de eerste functietrainingen waarvan aagetoond is dat ze effectief en efficiënt zijn, ook generaliseren naar andere  situaties. De tijd die de psycholoog besteedt aan de training wordt vergoed oor de ziektekostenverzekering. De eenmalige licentiekosten van ca. €350,- echter door de meeste verzekeringen niet. De Cogmed-training is doorgaans onderdeel van een groter behandelingstraject. Folders over de Cogmed-volwassenen en kinderen kunt u downloaden in de tabbladen Volwassenen en Kinderen.    

Bij jonge kinderen en bij jonge pubers maar soms ook bij getraumatiseerde kinderen is gespreksbehandeling niet mogelijk. Door middel van spel kan het kind dan wel behandeld worden. Je zou kunnen zeggen dat een kind door middel van het spel praat. Met behulp van gespecialiseerde begeleiding kan het kind zijn angsten overwinnen en weer "vrij" worden. Spelbehandeling duurt doorgaans relatief lang. Behandelingen van een half jaar (wekelijks) zijn geen uitzondering.

 

De laatste jaren is een nieuwe vorm van behandelen ontwikkeld, die niet uitgaat van wat je niet kunt maar van wat je wel kunt. Bij kinderen is dit ontwikkeld door Furman in 2 vormen: 

• jonge kinderen: Kid skills
• oudere kinderen: Mission possible

De behandelaar stelt samen met het kind en zijn ouders het probleem vast en ook hoe volgens het kind de oplossing eruit zou kunnen zien. Daarna wordt bekeken wat het kind aan ondersteuning nodig heeft om substappen te kunnen zetten. Bij alles wordt uitgegaan van de waarneming en de ideeën van het kind. Men noemt dit oplossingsgerichte therapie. Deze behandeling duurt vaak kort. Soms is ze deel van een groter behandelprogramma. 

Ook bij volwassenen wordt soms gekozen voor deze manier van werken.

 

Bij alle vormen van behandeling is het nodig dat de cliënt geïnformeerd is over de diagnose. Dat is ook verplicht in de WGBO.

Vaak is nog wat meer nodig: de cliënt meer uitleg geven over zijn problemen, wat hij of zij er zelf aan kan doen, welke situaties vermeden moeten worden.

Dit noemt men psychoeducatie.

Vaak zal de therapeut ook boeken aanraden zodat je je thuis verder kunt oriënteren. Of bepaalde websites noemen.

Vaak wordt ook deze uitleg gegeven aan gezinsleden. Bij kinderen is dit altijd het geval maar ook bij volwassenen is het vaak goed dat de partner goed geïnformeerd is.  

Wij bieden EMDR-behandelingen voor kinderen en volwassenen. EMDR is een behandelmethode voor mensen die beschadigd zijn in hun emotionele leven door ernstige gebeurtenissen als ongevallen, mishandeling, oorlog enz. EMDR staat nooit op zichzelf en is steeds ingebed in een meer omvattende behandeling. EMDR is een afkorting van Eye Movement Desensitisation and reprocessing: door middel van opwekken van bepaalde oogbewegingen terwijl de cliënt stilstaat bij nare herinneringen kan hij deze alsnog gaan verwerken. Bij kinderen worden de ouders expliciet betrokken in de behandeling. Bij hen wordt niet altijd gebruik gemaakt van oogbewegingen maar soms door luisteren naar muziek of het aanraken van de handen of armen. 

Soms maakt een mens dingen mee, die bijna niet te vatten zijn. Alles waar je ooit in geloofd hebt lijkt niet meer van toepassing, je wereldbeeld en je mensbeeld wankelen. Veel volwassenen zijn opgevoed met het katholieke of protestants christelijke geloof. Sommigen hebben dit afgezworen, anderen zijn dit blijven koesteren. Sommige gebeurtenissen kunnen maken, dat je geen houvast meer hebt aan de waarden van het geloof. Je gaat je dan afvragen wat het leven voor zin en betekenis heeft en je ervaart leegte en zinloosheid. Vanuit het geloof kunnen priesters en dominees helpen om hiermee om te gaan. Dit kan ook vanuit de psychotherapie. Ook de psychotherapeut kan je helpen in je zoektocht naar houvast en de betekenis van waarden in je leven.

Bij sommige problemen die al vroeg in het leven ontstaan zoals een verstoorde hechting komen zingevingsvragen erg vaak voor. Ze ervaren leegte die ze slecht verdragen, ze hebben het idee volledig geïsoleerd te leven. In de behandeling van deze mensen zal vaak aandacht nodig zijn voor dit soort ervaringen.     

Bij mensen met hersenletsel is er vaak sprake van ernstig lijden. De symptomen hangen natuurlijk sterk af van het soort hersenletsel en op welke leeftijd dit is ontstaan. Een aantal zaken komen echter bij bijna alle mensen met hersenletsel voor:

• misverstanden met de omgeving en ervaren van onbegrip
• moeite met omgaan met frustratie en boosheid
• problemen met twee dingen tegelijkertijd doen en automatische informatieverwerking
• geheugenklachten
• hoofdpijn en vermoeibaarheid
• problemen met spanningsregulatie
• eenzaamheid.

Soms is het zinnig om grondig onderzoek te doen naar de achtergronden van klachten met behulp van een zogenaamd neuropsychologisch onderzoek. Bij een neuropsychologisch onderzoek wordt altijd eerst intelligentie onderzocht en daarna wordt specifiek gekeken naar neuropsychologische functies zoals geheugen, concentratie en aandacht, taal en waarneming.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van verschillende soorten tests.

Ook wordt gebruik gemaakt van vragenlijsten.

Aan de hand van het profiel van de sterke en zwakke kanten in het functioneren kan vervolgens begrepen worden waarom de cliënt bepaalde klachten heeft en bepaalde misverstanden ontstaan.

Van daaruit is het mogelijk om adviezen te geven. In sommige gevallen is het ook mogelijk om te behandelen.

Hierbij kan men bijvoorbeeld denken aan de COGMED-training. Dit is een training voor het werkgeheugen. Problemen met het werkgeheugen komen heel vaak voor na hersenletsel en zijn vaak ernstig invaliderend.